Stanowisko Rady Konsultacyjnej
Centrum Monitoringu Wolności Prasy SDP
Przyjęte na posiedzeniu w dniu 17 marca 2003r.

Wstępny projekt


Wolny wydawca to wolny dziennikarz i wolna prasa

1. Wydawca to przedsiębiorca, który na co dzień musi przestrzegać tak porządku prawnego i rynkowego działalności gospodarczej, jak i nakazów, zakazów, różnych warunków narzucanych przez władze publiczne reglamentujące funkcjonowanie mediów. W każdej formie prasy i jej profilu, aby rzetelnie wypełniać swoją rolę, trzeba zapewniać pełny przekaz informacji, krytykę, reagować na poglądy i oczekiwania czytelników, a to oznacza, że wydawca jest poddawany presji, tak polityków jak i administracji publicznej i musi chronić przed nią swojego redaktora naczelnego, aby ten zapewniał wolność dziennikarzom. Jeżeli taka presja przekracza granice zwykłej polemiki, sprostowań i repliki, a zaczynają się kontrole władz, pojawia się nagle nadzwyczajna gorliwość w tropieniu naruszeń prawa, oskarżenia, zarzuty naruszania dóbr funkcjonariuszy publicznych, to mamy do czynienia z ograniczeniem swobody działalności wydawcy. Gdy władza sięga po środki takie jak zmiany obowiązującego prawa w kierunku rozszerzenia reglamentacji, upoważnień do dyskrecjonalnych decyzji, ograniczeń konkurencji i poszerzania nadzoru administracyjnego bez prawa do weryfikacji przez sąd, to mamy do czynienia z ograniczeniem wolności prasy.

2. Wydawca ograniczony przez władze publiczne, zagrożony w stabilności swojej działalności, swobodzie prowadzenia działalności, ogranicza redaktora naczelnego, a ten dziennikarzy. Pojęcie "linii programowej" zaczyna być rozszerzane na interes wydawcy w nienarażaniu się władzy, uzasadnia autocenzurę.

3. Brak samorządu dziennikarskiego, statusu wolnego zawodu, ochrony dziennikarza w jego pracy zawodowej w prawie prasowym, przy jednoczesnym zastępowaniu umów o pracę zleceniami o dzieło, destabilizują sytuację zawodową dziennikarzy, czynią ich podatnymi na presję redakcji, środowiska, powoduje to skłonność do autocenzury.

4. Dla wolności słowa, wyrażania poglądów, przepływu informacji, niezbędna jest wolna prasa, co oznacza, że konieczne jest:
- zagwarantowanie swobody działalności wydawców, eliminowanie uznania administracyjnego i nadzór nad reglamentacyjną działalnością władz publicznych, przejrzystość i jawność postępowania administracyjnego, tak kontrolnych jak i koncesyjnych,
- zapewnienie gwarancji i niezależności dziennikarzy, statusu wolnego zawodu i ochrony w stosunkach z wydawcą dla eliminowania autocenzury